السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

259

تفسير الميزان ( فارسي )

و اما نوح ، اولين پيامبر از پنج پيغمبر اولوا العزم است كه كتاب و شريعت بر آنان نازل گرديد ، كه بيانش در تفسير آيه : « كانَ النَّاسُ أُمَّةً واحِدَةً فَبَعَثَ اللَّه النَّبِيِّينَ » « 1 » گذشت ، و در حقيقت نوح پدر دوم نوع بشر است ، ( چون در داستان طوفان كسى به جز او و خاندانش در روى زمين زنده نماند ، و خداى تعالى همين معنا را در آيه اى كه به وى سلام داده بيان نموده و فرموده : « وَجَعَلْنا ذُرِّيَّتَه هُمُ الْباقِينَ ، وَتَرَكْنا عَلَيْه فِي الآخِرِينَ ، سَلامٌ عَلى نُوحٍ فِي الْعالَمِينَ » « 2 » . در آيه شريفه ، آل ابراهيم و آل عمران را هم از اصطفا شدگان شمرده ، و كلمه « آل » به معناى خاص هر چيز است . راغب در مفردات خود گفته : بعضى گفته‌اند كه كلمه « آل » قلب شده كلمه « اهل » است ، براى اينكه همين « آل » وقتى كوچك مىشود و مىخواهند بگويند فلانى خاندانى كوچك دارد ، مىگويند او داراى اهيل است ، چيزى كه هست كلمه « آل » اين فرق را با كلمه « اهل » دارد كه كلمه « آل » همواره به كلمه معرفه ، آن هم معرفه اى كه صاحب شعور باشد اضافه مىشود ، و هرگز بر كلمه نكره و بر زمانها و مكانها اضافه نمىشود ، گفته مىشود آل فلانى ، ولى هيچوقت نمىگويند « آل رجل » آل مردى ، و نيز نمىگويند : « آل قرن دهم » ، و يا « آل همدان » و همچنين نمىگويند « آل خياط » بلكه هميشه به چيزى كه شريفترين و برترين فرد در صنف خويش باشد اضافه مىشود ، مانند « آل اللَّه » و « آل السلطان » به خلاف كلمه « اهل » كه به همه كلمات نامبرده اضافه مىشود ، مختص به يك مورد و دو مورد نيست ، مثلا مىگويند « اهل اللَّه » ، « اهل الخياط » « اهل قرن دهم » ، « اهل همدان » . بعضى ديگر گفته‌اند : كلمه « آل » در اصل اسم شخص است ، و وقتى بخواهند كوچكش كنند مىشود أويلا ، و در مورد چيزهايى كه اختصاص ذاتى به انسان داشته باشد استعمال مىشود يا از راه خويشاوندى نزديك ، و يا از راه موالات و دوستى صميمى . پس مراد از آل ابراهيم و آل عمران ، نزديكان خاص از خاندان آن دو جناب است ، و نيز از كسانى كه به آن خانواده ملحق مىشوند ، كه بيانش گذشت . پس آل ابراهيم بطورى كه از ظاهر كلمه بر مىآيد ، عبارتند از پاكان از ذريه آن جناب ،

--> ( 1 ) سوره بقره آيه 213 . ( 2 ) ما ذريه او را تنها كسانى قرار داديم كه در زمين بمانند ، و ياد او را در آيندگان حفظ كرديم ، سلام بر نوح باد در هر دوره . ( سوره صافات آيه 79 ) .